Η γονιμότητα της γυναίκας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η λειτουργία των ωοθηκών, η ωορρηξία, η κατάσταση της μήτρας και των σαλπίγγων, αλλά και η γενικότερη κατάσταση της υγείας.
Ορισμένες γυναικολογικές και ορμονικές παθήσεις μπορούν να δυσκολέψουν τη σύλληψη, είτε επηρεάζοντας την ωορρηξία είτε δημιουργώντας ανατομικές ή λειτουργικές μεταβολές στο αναπαραγωγικό σύστημα.
Η παρουσία μιας τέτοιας πάθησης, ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μια γυναίκα δεν μπορεί να μείνει έγκυος. Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορούν, σε πολλές περιπτώσεις, να βελτιώσουν σημαντικά τις πιθανότητες σύλληψης.
Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Σύνδρομο Ωοθηκών (Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome – PMOS)
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες διαταραχών της ωορρηξίας.
Σε γυναίκες με PCOS μπορεί να εμφανίζονται ακανόνιστοι ή αραιοί κύκλοι, γεγονός που συχνά υποδηλώνει ότι η ωορρηξία δεν πραγματοποιείται τακτικά. Η ορμονική διαταραχή που σχετίζεται με το σύνδρομο μπορεί επομένως να δυσκολέψει τη σύλληψη.
Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία, τα συμπτώματα, τον κύκλο και τον αναπαραγωγικό στόχο της γυναίκας.
Ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση είναι μια πάθηση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται εκτός της κοιλότητας της μήτρας.
Μπορεί να συνδέεται με χρόνιο πυελικό πόνο, έντονη δυσμηνόρροια, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης.
Η ενδομητρίωση μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα μέσω φλεγμονής, συμφύσεων ή αλλοιώσεων στην ανατομία της πυέλου και των ωοθηκών. Η επίδρασή της, όμως, διαφέρει σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα.
Παθήσεις και αποφράξεις των σαλπίγγων
Οι σάλπιγγες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη φυσική σύλληψη, καθώς αποτελούν το σημείο όπου συνήθως συναντώνται το ωάριο και το σπερματοζωάριο.
Βλάβες ή απόφραξη των σαλπίγγων μπορεί να δυσκολέψουν ή να εμποδίσουν τη μεταφορά του ωαρίου και του εμβρύου.
Οι αλλοιώσεις των σαλπίγγων μπορεί να σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με προηγούμενες πυελικές λοιμώξεις, χειρουργικές επεμβάσεις ή ενδομητρίωση. Για τον έλεγχο της βατότητας των σαλπίγγων μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικές εξετάσεις, όπως η υστεροσαλπιγγογραφία ή η υπερηχογραφική αξιολόγηση της βατότητας, ανάλογα με την περίπτωση.
Ινομυώματα της μήτρας
Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι του μυϊκού τοιχώματος της μήτρας.
Δεν επηρεάζουν όλα τα ινομυώματα τη γονιμότητα. Η επίδρασή τους εξαρτάται κυρίως από το μέγεθος, τη θέση και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν την κοιλότητα της μήτρας.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν ορισμένα ινομυώματα που προβάλλουν προς την ενδομητρική κοιλότητα, καθώς μπορούν να επηρεάσουν την εμφύτευση του εμβρύου.
Η αντιμετώπιση αποφασίζεται εξατομικευμένα και δεν απαιτεί κάθε ινομύωμα θεραπεία.
Πολύποδες και άλλες αλλοιώσεις της ενδομητρικής κοιλότητας
Οι ενδομητρικοί πολύποδες, οι ενδομητρικές συμφύσεις και ορισμένες συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας μπορούν να επηρεάσουν το περιβάλλον στο οποίο πρέπει να εμφυτευθεί ένα έμβρυο.
Σε γυναίκες με υπογονιμότητα, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως μη φυσιολογική αιμορραγία ή ιστορικό προηγούμενων επεμβάσεων στη μήτρα, μπορεί να χρειαστεί πιο λεπτομερής έλεγχος της ενδομητρικής κοιλότητας.
Διαταραχές του θυρεοειδούς και άλλες ορμονικές διαταραχές
Η φυσιολογική λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος είναι σημαντική για τη ρύθμιση του menstrual κύκλου και της ωορρηξίας.
Διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς, καθώς και άλλες ορμονικές διαταραχές, μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να επηρεάσουν την ωορρηξία και τον κύκλο.
Γι’ αυτό, όταν υπάρχουν ακανόνιστες περίοδοι, απουσία περιόδου ή άλλα συμπτώματα που υποδηλώνουν ορμονική διαταραχή, ο γυναικολογικός έλεγχος μπορεί να χρειαστεί να συμπληρωθεί από τον κατάλληλο εργαστηριακό έλεγχο.
Μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία
Η ωοθηκική εφεδρεία αφορά το διαθέσιμο δυναμικό των ωοθηκών και αποτελεί έναν από τους παράγοντες που αξιολογούνται στο πλαίσιο διερεύνησης της γονιμότητας.
Η ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη γυναικεία γονιμότητα, καθώς τόσο ο αριθμός όσο και η ποιότητα των ωαρίων μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου.
Η αξιολόγηση της ωοθηκικής εφεδρείας μπορεί να γίνει με συνδυασμό ιστορικού, υπερηχογραφικού ελέγχου και συγκεκριμένων εργαστηριακών εξετάσεων, όταν αυτές ενδείκνυνται.
Πότε χρειάζεται έλεγχος της γονιμότητας;
Δεν είναι απαραίτητο να περιμένει μια γυναίκα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε κάθε περίπτωση.
Έλεγχος μπορεί να χρειαστεί νωρίτερα όταν υπάρχει γνωστή ή ύποπτη πάθηση που μπορεί να επηρεάζει τη γονιμότητα, όπως ενδομητρίωση, διαταραχές της ωορρηξίας ή προβλήματα στις σάλπιγγες.
Σε γενικές γραμμές, διερεύνηση υπογονιμότητας συνιστάται μετά από 12 μήνες τακτικών ελεύθερων επαφών χωρίς επίτευξη εγκυμοσύνης σε γυναίκες κάτω των 35 ετών και μετά από 6 μήνες σε γυναίκες ηλικίας 35 ετών και άνω. Σε ηλικίες άνω των 40 ετών μπορεί να χρειάζεται πιο άμεση αξιολόγηση.
Η διερεύνηση δεν αφορά μόνο τη γυναίκα. Όταν υπάρχει σύντροφος που συμμετέχει στη σύλληψη, η αξιολόγηση των δύο συντρόφων είναι σημαντικό να γίνεται παράλληλα.
Πώς διερευνάται η γυναικεία γονιμότητα;
Ο έλεγχος προσαρμόζεται στο ιστορικό και στις ανάγκες κάθε γυναίκας και μπορεί να περιλαμβάνει:
- λεπτομερές γυναικολογικό και αναπαραγωγικό ιστορικό,
- αξιολόγηση του κύκλου και της ωορρηξίας,
- γυναικολογικό και διακολπικό υπερηχογράφημα,
- ορμονικό έλεγχο, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη,
- αξιολόγηση της ωοθηκικής εφεδρείας,
- έλεγχο της βατότητας των σαλπίγγων,
- έλεγχο της ανατομίας της μήτρας και της ενδομητρικής κοιλότητας.
Ο στόχος δεν είναι να πραγματοποιούνται όλες οι εξετάσεις σε κάθε γυναίκα, αλλά να επιλέγονται εκείνες που είναι κατάλληλες με βάση το ιστορικό και τα ευρήματα.
Συμπέρασμα
Η δυσκολία στη σύλληψη μπορεί να σχετίζεται με πολλές διαφορετικές καταστάσεις και δεν υπάρχει μία κοινή αιτία για όλες τις γυναίκες.
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, η ενδομητρίωση, οι παθήσεις των σαλπίγγων, ορισμένα ινομυώματα και οι διαταραχές της ωορρηξίας ή του ορμονικού συστήματος είναι μερικοί από τους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητα.
Η έγκαιρη γυναικολογική αξιολόγηση επιτρέπει να εντοπιστεί ο πιθανός παράγοντας που επηρεάζει τη σύλληψη και να σχεδιαστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση με βάση τις ανάγκες κάθε γυναίκας.
Εάν αντιμετωπίζετε δυσκολία στη σύλληψη ή έχετε ιστορικό κάποιας από τις παραπάνω παθήσεις, ένας εξατομικευμένος γυναικολογικός έλεγχος μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για τη σωστή αξιολόγηση της γονιμότητάς σας.